ආදිත්තපරියාය සූත්‍රය

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය: සියල්ල දැල්වෙමින් පවතින ස්වභාවය

Buddha24

හැඳින්වීම: ගිනිදැල් අතරින් සත්‍යාවබෝධය කරා

බුදුදහමේ අතිශයින් වැදගත් හා බලපෑමක් ඇති කළ සූත්‍ර දේශනා අතර, ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය (Ādittapariyāya Sutta) විශේෂ ස්ථානයක් ගනී. මෙම සූත්‍රය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශාක්‍ය පුත්‍රයන්ගෙන් පැවිදි වූ දහසක් පමණ වූ ජටිලයන් (ගිනි පුදනා බමුණන්) පිරිසකට දේශනා කරන ලද්දකි. මෙම දේශනාවෙන් උන්වහන්සේ අවට ලෝකය සහ සියලු සංස්කාරයන් ගින්නක් මෙන් දැල්වෙමින් පවතින ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දුන්හ. රාග, ද්වේශ, මෝහ යන ත්‍රිවිධ ගිනි නිවා, නිර්වාණය නම් වූ ශාන්තිය කරා ළඟා වීමේ මාර්ගය මෙයින් පැහැදිලි කරනු ලැබේ. මෙම ලිපියෙන්, ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රයේ මූලාරම්භය, එහි අන්තර්ගතය, ඉගැන්වෙන ධර්ම කරුණු, සහ එදිනෙදා ජීවිතයේදී මෙම ධර්මය යොදා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කරනු ඇත.

සූත්‍රයේ මූලාරම්භය: ජටිලයන්ගේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය දේශනා කිරීමට හේතු වූයේ, එකල පැවති සමාජයේ ගිනි වන්දනාවෙහි යෙදී සිටි දහසක් පමණ වූ ජටිලයන් පිරිසකි. මෙම ජටිලයන්, ගින්නෙහි අතිශය බලය හා වැදගත්කම විශ්වාස කළ අතර, සියලු කටයුතු වලදී ගින්න මුල් කොට ගත්හ. ඔවුහු සිතුවේ ගින්නෙන් සියලු දෙය නිර්මාණය වන බවත්, ගින්නෙන් සියලු දෙය විනාශ වන බවත්, ගින්නට නමස්කාර කිරීමෙන් සියලු දුකින් මිදෙන බවත් ය. ඔවුන්ගේ මේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය, එනම් ගිනි වන්දනාව, සත්‍යය නොවේ. මෙම ජටිලයන්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය පිළිබඳව අසා, උන්වහන්සේව දැකීම සඳහා ගයාවට පැමිණියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගයාවෙහි ඊශාන දිග පිහිටි ඝෝර තපස් රුකක් යට වැඩ සිටියහ. උන්වහන්සේ ජටිලයන්ගේ මානසික ස්වභාවය හා ඔවුන්ගේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අවබෝධ කොට ගෙන, ඔවුන්ට සැබෑ ධර්මය දේශනා කිරීමට සුදුසු කාලය පැමිණි බව වටහා ගත්හ. ජටිලයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් ලෙස පැවිදි වීමට කැමැත්ත පළ කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ඔවුන්ගේ සිතෙහි පැවති රාග, ද්වේශ, මෝහ යන ගිනි නිවා, සැබෑ ශාන්තිය කරා යොමු කිරීම සඳහා, ඊට සුදුසු පරිද්දෙන් ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය දේශනා කළහ. උන්වහන්සේගේ මෙම දේශනාව, ජටිලයන්ගේ හදවත් තුළට සෘජුවම වැදී, ඔවුන්ගේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය බිඳ හෙළා, සත්‍යාවබෝධය කරා ඔවුන්ව යොමු කළේය.

සූත්‍රයේ මූලික අන්තර්ගතය: සියල්ල දැල්වෙමින් පවතින ස්වභාවය

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රයේ අතිශයින් වැදගත් කොටස වන්නේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ලෝකය හා එහි සියලු සංස්කාරයන් ගින්නක් මෙන් දැල්වෙමින් පවතින ස්වභාවය විස්තර කරන කොටසයි. උන්වහන්සේ මෙසේ දේශනා කළහ: > "මහණෙනි, සියල්ල දැල්වෙමින් පවතී. කවර නම් දෙයක් දැල්වෙමින් පවතී ද? ඇස දැල්වෙමින් පවතී. රූප දැල්වෙමින් පවතී. ඇසේ ස්පර්ශය දැල්වෙමින් පවතී. ඇස විසින් දැනගන්නා ලබන යම් සැපයක් හෝ දුකක් හෝ උපේක්ෂාවක් හෝ වේදනා වේ නම්, ඒ සියල්ල දැල්වෙමින් පවතී. කවර ගින්නකින් ද? රාග ගින්නෙන්, ද්වේශ ගින්නෙන්, මෝහ ගින්නෙන්. උපතින්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, ශෝකයෙන්, හැඬුම් වලින්, දුකින්, ක්ලමතයෙන්, අරටු වලින්, සියල්ල දැල්වෙමින් පවතී." මෙම උපුටා ගැනීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් "ගින්න" යන වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ භෞතික ගින්න පමණක් නොවන බවයි. උන්වහන්සේ මෙහිදී අදහස් කරන්නේ, සියලු සංස්කාරයන් තුළ පවතින අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවයයි. මෙම ස්වභාවය නිසා, සියලු දේ රාග, ද්වේශ, මෝහ යන ත්‍රිවිධ ගිනිවලින් දවාලමින් පවතී. දෘෂ්ටි ඉන්ද්‍රියන් හා ඒවායේ විෂයයන්: * ඇස: රූප දැල්වෙමින් පවතී. අප දකින සියලු රූප, ඒවායේ පැමිණෙන එළිය, වර්ණය, හැඩය ආදිය රාග, ද්වේශ, මෝහයෙන් දැල්වෙයි. * කණ: ශබ්ද දැල්වෙමින් පවතී. අප අසන සියලු ශබ්ද, ඒවායේ මිහිරි බව හෝ කටුක බව, සතුට හෝ දුක ඇති කිරීම ආදිය රාග, ද්වේශ, මෝහයෙන් දැල්වෙයි. * නහය: ගන්ධ දැල්වෙමින් පවතී. අප ආඝ්‍රාණය කරන සියලු ගන්ධ, ඒවායේ සුවඳ හෝ දුර්ගන්ධය, ආකර්ෂණය හෝ විකර්ෂණය ආදිය රාග, ද්වේශ, මෝහයෙන් දැල්වෙයි. * දිව: රස දැල්වෙමින් පවතී. අප භුක්ති විඳින සියලු රස, ඒවායේ මිහිරි, තිත්ත, ඇඹුල්, කටුක බව ආදිය රාග, ද්වේශ, මෝහයෙන් දැල්වෙයි. * දෙහය: ස්පර්ශ දැල්වෙමින් පවතී. අප ශරීරයෙන් ස්පර්ශ කරන සියලු දේ, ඒවායේ රළු, සිනිඳු, උණුසුම්, සිසිල් බව ආදිය රාග, ද්වේශ, මෝහයෙන් දැල්වෙයි. * මනස: ධර්ම (මානසික විෂයයන්) දැල්වෙමින් පවතී. අප සිතන, කල්පනා කරන, සිහිපත් කරන, බලාපොරොත්තු වන සියලු මානසික අරමුණු, අදහස්, සිතිවිලි ආදිය රාග, ද්වේශ, මෝහයෙන් දැල්වෙයි. මෙලෙස, අපගේ පංච ඉන්ද්‍රියන් හා ඒවායේ විෂයයන්, එනම් සියලු භෞතික හා මානසික අත්දැකීම්, රාග, ද්වේශ, මෝහ නම් වූ ගිනිවලින් නිරන්තරයෙන් දැල්වෙමින් පවතින බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැහැදිලි කළහ. මෙම ගිනි නිවා දැමීමෙන් තොරව සැබෑ නිවීමක් නොලැබෙන බව උන්වහන්සේ අවධාරණය කළහ. රාග, ද්වේශ, මෝහ නම් වූ ගිනි: * රාගය (Attachment/Craving): යමක් කෙරෙහි ඇති ඇල්ම, තෘෂ්ණාව, ආශාව. මෙය අපව ලෝකයට බැඳ තබා ගනී. * ද්වේශය (Aversion/Hatred): යමක් කෙරෙහි ඇති අකමැත්ත, පිළිකුල, වෛරය. මෙය අපව දුකට පත් කරයි. * මෝහය (Delusion/Ignorance): සත්‍යය නොදැනීම, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය. මෙය රාග, ද්වේශ ඇති වීමට මුල් හේතුවයි. මෙම ත්‍රිවිධ ගිනි, අපගේ ජීවිතය නිරන්තරයෙන් දැල්වෙමින්, දුකට පත් කරමින්, සංසාර චක්‍රයේ භ්‍රමණය කරවයි.

ඉගැන්වෙන ප්‍රධාන ධර්ම කරුණු

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය, බුදුදහමේ මූලික ධර්ම කරුණු කිහිපයක් පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දෙයි. 1. සංස්කාරයන්හි අනිත්‍ය ස්වභාවය (Impermanence of Conditioned Phenomena): සූත්‍රයෙහි "සියල්ල දැල්වෙමින් පවතී" යනුවෙන් සඳහන් කිරීමෙන්, සියලු සංස්කාරයන් (හටගෙන, පවතී, වෙනස් වී, නැති වී යන සියල්ල) අනිත්‍ය බව උන්වහන්සේ අවධාරණය කරති. කිසිදු දෙයක් ස්ථිර හෝ සදාකාලික නොවේ. අපගේ ශරීරය, හැඟීම්, සිතුවිලි, ලෝකය - මේ සියල්ල නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. මෙම වෙනස්වීම්, ගින්නක් මෙන් දැල්වෙමින්, අපට සැනසීමක් නොලැබෙන තත්ත්වයක් ඇති කරයි. 2. දුක්ඛ ස්වභාවය (Suffering/Unsatisfactoriness): අනිත්‍ය ස්වභාවය නිසා, සියලු සංස්කාරයන් දුක්ඛ (දුක) ස්වභාවයෙන් යුක්තය. අප යමක් අල්ලාගෙන සිටීමට උත්සාහ කළත්, එය වෙනස් වන විට හෝ අහිමි වන විට අප දුකට පත් වෙමු. රාග, ද්වේශ, මෝහ යන ගිනිවලින් දැල්වෙන විට, අපට සැබෑ සතුටක් හෝ සාමයක් නොලැබෙයි. 3. අනාත්ම ස්වභාවය (Non-Self): සූත්‍රයෙහි, "මම", "මාගේ" යන හැඟීම්වලින් බැඳී සිටීම, එම ගිනිවලින් දැල්වෙන තත්ත්වයට හේතු වන බව ගම්‍ය වේ. සැබෑ ආත්මයක් හෝ ස්ථිර, වෙනස් නොවන 'මම' කෙනෙකු නොමැති බව අනාත්ම ධර්මය උගන්වයි. අප දුකට පත් වන්නේ, සදාකාලික යැයි සිතන දේ අනිත්‍ය වන විට, හෝ අපට අයිති නැති දේ අහිමි වන විටය. 4. රාග, ද්වේශ, මෝහය (The Three Poisons): මෙම ත්‍රිවිධ ගිනි, සියලු දුකට මුල් හේතුවයි. රාගය අපව ලෞකික දේවලට බැඳ තබයි, ද්වේශය අපව කෝපයට හා වෛරයට පත් කරයි, මෝහය සත්‍යය දැකීමට බාධා කරයි. මෙම ගිනි නිවා දැමීමෙන් තොරව, සැබෑ නිවීමක් නොලැබෙන බව සූත්‍රය අවධාරණය කරයි. 5. නිර්වාණය (Nirvana): රාග, ද්වේශ, මෝහ නම් වූ ගිනි නිවා දැමූ විට, එය නිර්වාණයයි. නිර්වාණය යනු සැනසීම, ශාන්තිය, දුකින් මිදීමයි. එය සැබෑ නිදහසයි. ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය, මෙම නිර්වාණය කරා ළඟා වීමේ මාර්ගය දේශනා කරයි. 6. පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ (Earth, Water, Fire, Air): භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, පෘථිවිය, ජලය, ගින්න, වායුව යන මූලික මූලද්‍රව්‍යයන් ද දැල්වෙමින් පවතින බව පෙන්වා දුන්හ. මෙයින් අදහස් වන්නේ, අපගේ ශරීරයද මෙම මූලද්‍රව්‍යයන්ගෙන් සෑදී ඇති බවත්, එයද අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවයෙන් යුක්ත බවත්ය.

සූත්‍රයේ සාරාංශය: ගිනි නිවා දැමීමේ මාර්ගය

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය, ලෝකය හා සියලු සංස්කාරයන් රාග, ද්වේශ, මෝහ යන ගිනිවලින් දැල්වෙමින් පවතින බව පෙන්වා දුන්නද, එය බලාපොරොත්තු සුන් කරවන දේශනාවක් නොවේ. ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ව, මෙම අවබෝධය, දුකින් මිදීමට අපට මඟ පෙන්වයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, මෙම ගිනි නිවා දැමීමට නම්, ඍජු මාර්ගයක් ඇති බව පෙන්වා දුන්හ. එය, සතර සතිපට්ඨානයෙහි පිහිටීමයි. * කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානය (Mindfulness of the Body): ශරීරයෙහි සිදුවන සියලු ක්‍රියා, ස්වභාවයන් පිළිබඳව විමසිලිමත් වීම. ශරීරයෙහි අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවය දැකීම. * වේදනානුපස්සනා සතිපට්ඨානය (Mindfulness of Feelings): ශරීරයෙහි හා සිතෙහි ඇතිවන සැප, දුක, උපේක්ෂා යන වේදනා පිළිබඳව විමසිලිමත් වීම. එම වේදනා ද අනිත්‍ය බව දැකීම. * චිත්තානුපස්සනා සතිපට්ඨානය (Mindfulness of the Mind): සිතෙහි හටගන්නා සිතිවිලි, මානසික ස්වභාවයන් පිළිබඳව විමසිලිමත් වීම. සිතෙහි රාග, ද්වේශ, මෝහය ඇතිවන ආකාරය දැක, ඒවායේ අනිත්‍ය ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම. * ධම්මානුපස්සනා සතිපට්ඨානය (Mindfulness of Mental Objects/Phenomena): ධර්මයන් (මානසික විෂයයන්) පිළිබඳව විමසිලිමත් වීම. පංච නීවරණ ධර්මයන්, පංච උපාදානස්කන්ධයන්, ෂඩායතන ධර්මයන් ආදියෙහි අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම. සතර සතිපට්ඨානයෙහි පිහිටීමෙන්, අපට රාග, ද්වේශ, මෝහය නම් වූ ගිනිවලින් මිදී, සැබෑ ශාන්තිය වන නිර්වාණය කරා ළඟා වීමට හැකි වේ.

එදිනෙදා ජීවිතයේදී ධර්මය යොදා ගැනීම

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රයෙහි ඉගැන්වීම්, ඈත අතීතයට පමණක් සීමා වූ ඒවා නොවේ. අද දවසේ, අපගේ සංකීර්ණ ජීවිත වලදී ද මෙම ධර්මය අතිශයින් ප්‍රයෝජනවත් වේ. 1. අනිත්‍ය ස්වභාවය අවබෝධ කිරීම: * වස්තූන් කෙරෙහි ඇති බැඳීම අඩු කර ගැනීම: අප විසින් මිලදී ගන්නා, එකතු කරන භෞතික වස්තූන් පිළිබඳව සිතන්න. ඒවා ස්ථිර නොවන බව අවබෝධ කර ගෙන, ඒවා කෙරෙහි ඇති අධික බැඳීම අඩු කර ගන්න. දේපළ අහිමි වූ විට ඇතිවන දුක මෙයින් අවම කර ගත හැක. * සබඳතා වල ස්වභාවය: අපගේ සබඳතා ද නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන බව තේරුම් ගන්න. මිත්‍රයන්, පවුලේ සාමාජිකයන්, සගයන් - මේ සියලු සබඳතා වල වෙනස්කම් සිදුවිය හැකිය. මෙම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දීමට සූදානම් වීමෙන්, අහිමි වීම් වලදී ඇතිවන වේදනාව අඩු කර ගත හැක. * තමාගේ ශරීරය හා සිත: අපගේ ශරීරය ද වයසට යන, රෝගාතුර වන, අවසානයේ මිය යන එකක් බව නිරන්තරයෙන් සිහිපත් කරන්න. මෙය ශරීරය කෙරෙහි ඇති අධික ආත්ම ගෞරවය හා කල්පනාකාරී බව අඩු කිරීමට උපකාරී වේ. සිතෙහි හටගන්නා සතුට, දුක, කෝපය, සතුටු වීම ආදිය ද අනිත්‍ය බව අවබෝධ කර ගන්න. 2. රාග, ද්වේශ, මෝහය හඳුනා ගැනීම: * සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය: සමාජ මාධ්‍ය වලදී අප දුටු දේ, ඇසූ දේ, අනුන්ගේ ජීවිතය දැකීමෙන් ඇතිවන ඊර්ෂ්‍යාව, ආශාව (රාගය) පිළිබඳව විමසිලිමත් වන්න. අනුන්ගේ අදහස්වලට අප එකඟ නොවන විට ඇතිවන කෝපය, වෛරය (ද්වේශය) පිළිබඳව දැනුවත් වන්න. * තීරණ ගැනීමේදී: යමක් තීරණය කිරීමට පෙර, එම තීරණයට හේතුව රාගය (ආශාව), ද්වේශය (කෝපය) හෝ මෝහය (අඥානකම) දැයි විමසා බලන්න. සත්‍යය හා ධර්මය මත පදනම් වූ තීරණ ගැනීම සඳහා මෙය උපකාරී වේ. * තමාගේ මානසික ස්වභාවය: දෛනික ජීවිතයේදී, තමාගේ සිතෙහි ඇතිවන රාග, ද්වේශ, මෝහය පිළිබඳව විමසිලිමත් වන්න. මෙම ගිනි ඇති වූ විට, ඒවා නිවා දැමීමට උත්සාහ කරන්න. 3. සතිපට්ඨානය පුරුදු කිරීම: * හුස්ම පිළිබඳ සිහිය: දවසකට කිහිප වතාවක්, තත්පර කිහිපයක් හෝ විනාඩියක් හෝ තමාගේ හුස්ම පිළිබඳව සිහිය යොමු කරන්න. මෙය සිතෙහි සාමයක් ඇති කිරීමට හා අනිත්‍ය ස්වභාවය අවබෝධ කිරීමට උපකාරී වේ. * දෛනික ක්‍රියා සිහියෙන් කිරීම: ආහාර ගැනීමේදී, ඇවිදීමේදී, කතා කිරීමේදී - මේ සියලු ක්‍රියා සිහියෙන් කරන්න. එම ක්‍රියාවන්හිදී ඇතිවන සිතුවිලි, හැඟීම් පිළිබඳව විමසිලිමත් වන්න. * කෝපය හෝ ආශාව ඇති වූ විට: යම් තත්ත්වයක් නිසා කෝපයක් හෝ අධික ආශාවක් ඇති වූ විට, තමාගේ සිතෙහි ඇතිවන එම ගුණයන් පිළිබඳව සිහිය යොමු කරන්න. එම ගිනිවල අනිත්‍ය ස්වභාවය අවබෝධ කර ගෙන, ඒවායින් මිදීමට උත්සාහ කරන්න. 4. සැබෑ නිවීම කරා ගමන් කිරීම: ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය, අපට පෙන්වා දෙන්නේ, ලෝකයෙහි ඇති සියලු දුකට හේතුව රාග, ද්වේශ, මෝහය බවයි. මෙම ගිනි නිවා දැමීමෙන්, අපට සැබෑ නිවන වන නිර්වාණය කරා ළඟා විය හැකිය. මෙය, භෞතික ලෝකයෙහි ඇති සියලු දුකින් මිදීමයි.

නිගමනය: ගිනි නිවා, සැනසීම ලබා ගැනීම

ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය, බුදුදහමේ අතිශයින්ම ගැඹුරු හා බලපෑම් සහගත දේශනා අතර එකකි. මෙම සූත්‍රය, අප අවට ලෝකය හා අපගේ අත්දැකීම් සියල්ල, රාග, ද්වේශ, මෝහ යන ත්‍රිවිධ ගිනිවලින් දැල්වෙමින් පවතින බව අවබෝධ කර දෙයි. මෙම ගිනි, අපව සංසාර චක්‍රයේ භ්‍රමණය කරවන අතර, සැබෑ සැනසීමක් නොලැබෙන තත්ත්වයක් ඇති කරයි. එහෙත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, මෙම ගිනි නිවා දැමීමට නම්, සතර සතිපට්ඨානයෙහි පිහිටීම නම් වූ ඍජු මාර්ගය දේශනා කළහ. මෙම මාර්ගය අනුගමනය කිරීමෙන්, අපට රාග, ද්වේශ, මෝහය නම් වූ ගිනිවලින් මිදී, සැබෑ ශාන්තිය වන නිර්වාණය කරා ළඟා විය හැකිය. ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රයෙහි ඉගැන්වීම්, අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයට අතිශයින්ම ප්‍රයෝජනවත් වේ. අනිත්‍ය ස්වභාවය අවබෝධ කිරීම, රාග, ද්වේශ, මෝහය හඳුනා ගැනීම, හා සතිපට්ඨානය පුරුදු කිරීම මගින්, අපට මෙම සංසාර ගින්නෙන් මිදී, සැබෑ නිවීම හා සැනසීම ලබා ගත හැකිය. > "සියල්ල දැල්වෙමින් පවතී. එබැවින්, රාගයෙන්, ද්වේශයෙන්, මෝහයෙන් මිදී, නිර්වාණයට පත් වන්න." - ආදිත්ත පරිවාය සූත්‍රය (අදහස)